Telefon życzliwości 60+ czyli jak zorganizować telefoniczne, wolontariackie wsparcie dla starszych osób

Jak krok po kroku zorganizować Telefon Życzliwości na podstawie projektu modelowego zrealizowanego w ramach programu Seniorzy w akcji

Telefon życzliwości 60+

czyli jak zorganizować telefoniczne, wolontariackie wsparcie dla starszych osób

 

W Opolu Halina Pięta, naukowa pracowniczka Uniwersytetu Opolskiego, po półrocznym doświadczeniu pracy w domu dziennego pobytu doszła do wniosku, że tego typu placówki nie zaspokajają wielu ważnych potrzeb osób starszych. Szukała sposobu, by stworzyć stałe, dobrze zorganizowane wsparcie dla seniorów, zwłaszcza samotnych, mało samodzielnych, z trudem nawiązujących relacje z innymi ludźmi, często bezradnych wobec problemów, które przynosi codzienne życie.

Dzięki nawiązaniu współpracy między innymi z urzędem miasta i jedną z parafii, a także dzięki skorzystaniu z doświadczeń organizatorów podobnego rozwiązania w Łodzi został powołany Opolski Telefon Życzliwości 60+.

Udział w programie „Seniorzy w akcji” pozwolił zorganizować szkolenia dla koordynatorów i wolontariuszy, przygotować materiały i akcje promocyjne.

Od początku w działaniach uczestniczyli wolontariusze (22 osoby) – członkowie Parafialnego Klubu Seniora, a także młodzi wolontariusze działający przy parafii. Wszyscy wzięli udział w warsztatach i szkoleniach, przygotowujących nie tylko do udzielania wsparcia, ale i do pracy międzypokoleniowej. Przykładowe tematy to: „Współpraca – mnie zależy na tobie, a tobie na mnie”, „Świat starszych i młodych – stereotypy”,” Jak skutecznie się porozumieć – komunikacja jedną z podstawowych umiejętności wolontariusza”, „Co to znaczy być dobrym wolontariuszem udzielającym porad seniorom?”.

Aby zachęcić starsze osoby do korzystana z telefonu życzliwości, organizatorzy przygotowali promocyjne plakaty, ulotki i magnesy na lodówkę. W lokalnych mediach ukazały materiały o inicjatywie, przeprowadzono spotkania informacyjne w klubach seniora, domach dziennego pobytu, uniwersytetach trzeciego wieku, a także z animatorami osób starszych.

Zanim przystąpili do pracy, przygotowali bazę danych, czyli kontakty do instytucji, organizacji i miejsc, które w Opolu świadczą pomoc seniorom.

Wsparcie udzielane w ramach Opolskiego Telefonu Życzliwości 60+ przybiera różne formy. Wolontariusze wskazują dzwoniącycm osoby, instytucje i organizacje pomocne w załatwieniu konkretnych spraw, np. bezpłatne punkty porad prawnych, przychodnie i lekarze, domy spokojnej starości i domy dziennego pobytu, specjaliści od uzależnień. Przekazują informacje o ciekawych wydarzeniach kulturalnych, społecznych, proponują osobom samotnym wizyty zaufanych wolontariuszy w domach. Zachęcają i mobilizują do aktywności i korzystania z oferty klubów seniora, domów dziennego pobytu, czy Centrum Edukacyjno-Informacyjnego „Senior w Opolu”.

Często wśród dzwoniących zdarzają się osoby zgłaszające się z pozornie niezbyt istotnymi sprawami, jednak po dłuższej rozmowie z wolontariuszem potrafią się otworzyć i poruszyć poważny problem, z którym się zmagają.

Opolski Telefon Życzliwości 60+ jest bardzo ważny dla tutejszych seniorów.

Kontakt telefoniczny zapewnia dzwoniącym komfort psychiczny: rozmawiają u siebie w domu, co daje im poczucie bezpieczeństwa, a przy tym mogą pozostać anonimowi. Kiedy telefon odbierze osoba serdeczna, umiejąca słuchać i wyrazić swoje zainteresowanie rozmówcą, chętna, żeby udzielić rady i jednocześnie poszuka sposobu rozwiązania problemu, wtedy łatwiej podzielić się swoimi sprawami nawet komuś, kto na co dzień jest nieufny i zamknięty w sobie.

Jak nazwa wskazuje, usługa skierowana jest do ludzi w wieku 60+, ale nie jest to sztywna granica i osoby młodsze też mogą liczyć na wsparcie.

Zdarza się, że wolontariusze doświadczają bezradności i zwątpienia, zwłaszcza kiedy telefon milczy albo dzwoni podczas dyżuru tylko raz. Czasem wszelkie próby dotarcia do rozmówcy zawodzą. Ale gdy udaje się udzielić skutecznej rady albo rozmówca dziękuje za miłą rozmowę, powraca wiara w sens tej pracy. Dyżurujący przy telefonie nie tylko radzą innym, ale też sami wiele się uczą, odczuwają emocje, które ich zmieniają, rozwijają i skłaniają do refleksji.

Ważnym, niezwykle cennym efektem działalności Opolskiego Telefonu Życzliwości 60+ jest integracja środowiska aktywnych seniorów, rozwijanie i wzmacnianie więzi międzypokoleniowych z młodymi wolontariuszami zasilającymi tę grupę. Przy tworzeniu i rozwijaniu prężnego wolontariatu potrzebne okazały się wspólne działania i wyjazdy rekreacyjno-wypoczynkowe. W rezultacie zrodziły się trwające do dziś przyjaźnie oraz potrzeba dalszych spotkań i zajęć.

Optymistycznie wydawało się, że przeszkolona, zintegrowana międzypokoleniowa grupa będzie pracować stale. Tymczasem wolontariusze seniorzy chorują bądź mają zobowiązania rodzinne, a młodzi ludzie (także dzięki doświadczeniom zdobywanym w wolontariacie i rekomendacjom udzielanym przez koordynatorów) dostają ciekawą, absorbującą pracę, co uniemożliwia im dalsze dyżurowanie. Stąd potrzeba stałego pozyskiwania nowych wolontariuszy i systematycznego ich szkolenia.

 

Krok po kroku

krok 1. Powołanie wolontariatu

Zbierzmy międzypokoleniową grupę wolontariuszy. Możemy ich szukać w lokalnym uniwersytecie trzeciego wieku, klubie seniora, domu kultury, bibliotece, facebookowych grupach zrzeszających wolontariuszy czy organizacjach zrzeszających wolontariuszy, pytajmy znajomych. Wolontariuszami powinny być osoby odpowiedzialne i otwarte na problemy innych ludzi, kreatywne, cierpliwe, ciepłe, uważne i umiejące słuchać, dyskretne i empatyczne.

 

krok 3. Nawiązanie współpracy partnerskiej

Niezwykle ważni są partnerzy i o nich trzeba zabiegać. Bez wsparcia niewiele się osiągnie. Potrzebne nam będzie pomieszczenie do dyżurowania, sprzęt, pieniądze na opłaty telefoniczne. Poszukajmy sojuszników: to może być urząd gminy (i jego jednostki, np. ośrodek pomocy społecznej), dom kultury, parafia, organizacja pozarządowa. Opowiedzmy o pomyśle i potrzebach osób starszych, na które odpowiada. Razem zastanówmy się, jak mogłaby wyglądać współpraca.

 

krok 2. Przygotowanie i organizacja pracy wolontariuszy

Zaplanujmy warsztaty i szkolenia dla wolontariuszy, Na początku warto zaorganizować spotkania integracyjne, które posłużą wzajemnemu poznaniu się i przełamaniu stereotypów związanych z różnymi grupami wiekowymi. Szkolenia powininny dotyczyć specyfiki pracy wolontariackiej, umiejętności komunikacyjnych, potrzeb osób starszych. Może wśród wolontariuszy są specjaliści, którzy mogliby poprowadzić szkolenia, np. prawnicy czy lekarze.

Efektem podstawowego szkolenia powinna być wspólnie wypracowana instrukcja dla wolontariuszy, zawierająca najważniejsze zasady, wskazówki i zalecenia dla dyżurujących osób (przykładowa instrukcja – załącznik nr 5).

Pamiętajmy, żeby szkolenia organizować nie tylko podczas przygotowań do uruchomienia usługi, ale też regularnie, w trakcie działań: wolontariusze będą się zmieniać, część będzie rezygnowała, a dołączać będą nowe osoby.

Ważne są wspólne wyjścia, imprezy, a nawet wyjazdy wypoczynkowe, które pozwolą na zżycie się grupy i pomogą zapobiec wypaleniu.

Wszyscy wolontariusze przed przystąpieniem do dyżurowania powinni podpisać odpowiednie dokumenty – umowę wolontariacką (załączniki nr 1, 2 i 3) – potrzebne w celu ubezpieczenia i wypłacenia niezbędnych świadczeń, np. delegacji, biletów na przejazdy do miejsca świadczenia pracy wolontariackiej. (Możliwe jest odstępstwo zawarte w umowie wolontariackiej przez „daną instytucję wspierającą wolontariuszy” od tych wymienionych powyżej świadczeń – zgodnie z art. 45 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (DZ.U. nr 96 poz. 873) – załącznik nr 1).

 

krok 4. Stworzenie bazy danych

Podręczna baza danych, czyli zestaw podstawowych informacji, będzie potrzebna wolontariuszom podczas rozmów z dzwoniącymi. Można utworzyć w komputerze wykorzystywanym przez wolontariuszy specjalny plik, ale warto też zgromadzić te informacje w tradycyjnej, papierowej formie i umieścić je w jednym segregatorze, aby dyżurujący mogli z nich korzystać w razie potrzeby.. W bazie danych powinny znaleźć się adresy i numery telefonów wszystkich instytucji świadczących usługi dla osób starszych (kluby seniora, domy dziennego pobytu, centra informacyjno-edukacyjne dla seniorów), punktów nieodpłatnych porad prawnych, placówek medycznych, ośrodków pomocy społecznej i psychologicznej, stowarzyszeń i fundacji, itp. Bazę uzupełniamy na bieżąco, a podpowiedzi, co jeszcze powinno się w niej znaleźć, dostarczą kolejne telefony seniorów. Nikt nie jest w stanie przewidzieć wszystkich spraw, z którymi zadzwonią potrzebujący, oraz tematów, które poruszą. Jeśli więc wolontariusze spotkają się z zagadnieniem jeszcze nieopracowanym i znajdą nowe dane dla konkretnych osób, powinni te informacje zachować i dołączyć do bazy.

 

krok 5. Przystosowanie lokalu

Pamiętajmy, że pomieszczenie powinno być ustronne i ciche, by nic nie przeszkadzało w prowadzeniu rozmów. Trzeba je wyposażyć w komputer z dostępem do internetu, by na bieżąco można było poszukiwac informacji. Należy zadbać, by baza danych i dokumentacja znajdowały się stałym, niedostępnym dla postronnych osób miejscu

 

krok 6. Ustalenie harmonogramu i promocja

Ustalamy częstotliwość i terminy dyżurów – zależnie od wstępnego rozeznania potrzeb, od liczby i dostępności wolontariuszy, a także możliwości korzystania z lokalu. Pamiętajmy, że zawsze powinny dyżurować dwie osoby.

Postarajmy się, aby wiadomość o telefonie życzliwości dotarła do jak największej rzeszy seniorów. Przygotujmy plakaty, ulotki – warto zostawić je przede wszystkim w miejscach odwiedzanych przez osoby starsze lub ich opiekunów: w sklepach, aptekach, przychodniach, bibliotekach. Skontaktujmy się z instytucjami i organizacjami, które świadczą usługi dla seniorów, opowiedzmy o inicjatywie, zorganizujmy spotkania informacyjne. Warto zainteresować pomysłem lokalne media, stworzyc stronę www i na Facebooku.

 

krok 6. Uruchomienie i działanie telefonu życzliwości

Przydzielamy dyżury poszczególnym wolontariuszom – harmonogram powinien być rozpisany na cały miesiąc. Jeśli wśród dyżurujących są specjaliści z konkretnych dziedzin (np. lekarze, psychologowie, prawnicy), warto by byli dostępni w stałych dniach lub godzinach.

Uzgadniamy termin ustalania harmonogramów dyżurów na kolejne miesiące (załącznik nr 8) i sposób przekazywania ich wolontariuszom, aby mieli możliwość z wyprzedzeniem zaplanować sobie zajęcia, a w razie niemożności przybycia na dyżur, mogli zawiadomić koordynatora, który dokona odpowiedniej korekty. Warto zaplanować też harmonogram cyklicznych spotkań całej grupy, potrzebnych dla podsumowywania dotychczasowych etapów pracy, formułowania wniosków do dalszych działań, wymiany doświadczeń i stałego doskonalenia się.

Każdy dyżur dokumentujemy notatką (schemat takiej notatki – załącznik nr 6). Rodzaj danych ustalamy przed rozpoczęciem działalności, jednak mogą być uzupełniane w razie potrzeby. Notatka powinna zawierać następujące informacje: kiedy odbył się dyżur i kto czuwał przy telefonie, tematy rozmów i rodzaj udzielonych porad, wskazówki dla kolejnych dyżurujących, jeśli dzwoniąca osoba nie otrzymała konkretnej odpowiedzi, a obiecano jej zgromadzenie danych w późniejszym czasie. Notatki przechowujemy w miejscu niedostępnym dla przypadkowych osób. Pamiętając o tym, że dzwoniący poruszają często tematy bardzo osobiste, wręcz intymne, należy także zobowiązać wolontariuszy, by o przebiegu przeprowadzonych rozmów nie informowali osób postronnych (oświadczenie – załącznik nr 4).

 

Składniki:

czas: przygotowanie: 3 miesiące

liczba osób: animatorów/koordynatorów: 1–2, uczestników/wolontariuszy: 10–20

stopień trudności: 5

co będzie potrzebne: lokal, komputer z dostępem do internetu, telefon, materiały biurowe, materiały plastyczne na szkolenia i warsztaty

do czego użyć/obszary: seniorzy, wymiana wiedzy, wolontariat, międzypokoleniowość

 

Bank-uslug-wolontarystycznych_seniorzy-w-akcji_opole_fot.Anna Liminowicz_ę_6782 Bank-uslug-wolontarystycznych_seniorzy-w-akcji_opole_fot.Anna Liminowicz_ę_6597Halina Pięta, Piotr Langner

Opole

„Model Funkcjonowania Opolskiego Telefonu Życzliwości 60+”, w ramach programu „Seniorzy w akcji” Towarzystwa Inicjatyw Twórczych „ę” przy współpracy z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności.

Data wpisu
13.03.2019

Zobacz także:

Bank-uslug-wolontarystycznych_seniorzy-w-akcji_opole_fot.Anna Liminowicz_ę_6782 Bank-uslug-wolontarystycznych_seniorzy-w-akcji_opole_fot.Anna Liminowicz_ę_6597Halina Pięta, Piotr Langner

Opole

„Model Funkcjonowania Opolskiego Telefonu Życzliwości 60+”, w ramach programu „Seniorzy w akcji” Towarzystwa Inicjatyw Twórczych „ę” przy współpracy z Polsko-Amerykańską Fundacją Wolności.

">

Newsletter